De „modellanden”-claim en de druk op Nederland

ILGA-Europe verbindt aan de kaart een duidelijk verhaal: de grootste „winst” is voor landen die wettelijke geslachtserkenning invoeren via een zelf-identificatiemodel. In haar eigen materiaal worden landen waar erkenning op zelf-identificatie berust — onder meer België, Denemarken, Duitsland, Ierland, Malta, Portugal, Spanje en de Scandinavische landen — als voorbeeld opgevoerd, en gelden Malta en IJsland als enige die aan alle criteria voor geslachtserkenning voldoen.

Van ranglijst naar politieke hefboom

Die framing is geen beschrijving maar een aansporing. Door zelf-identificatie tot maatstaf van vooruitgang te verklaren, wordt elk land dat die stap niet zet automatisch tot achterblijver gemaakt. De ranglijst functioneert zo als hefboom: media nemen de score over, politici willen niet „zakken”, en de discussie verschuift van de inhoudelijke vraag — is zelf-identificatie verstandig? — naar de positie op een kaart.

Waarom dit voor Nederland relevant is

Nederland trok het wetsvoorstel voor zelf-identificatie in 2024 in en hield vast aan de bestaande Transgenderwet met een lichte toetsing. Op de logica van de Rainbow Map is dat een gemiste „winst”. Maar de kaart weegt nergens de bezwaren die tot die keuze leidden: de gevolgen voor sekse-gebaseerde rechten, voor statistiek en voor de positie van vrouwen. De druk die van de ranking uitgaat, is dus eenrichtingsverkeer richting steeds minder toetsing. Zie de Transgenderwet en de internationale vergelijking.

Bronnen

• ILGA-Europe, Rainbow Map — categorie Legal Gender Recognition en bijbehorend persbericht (ilga-europe.org).
• genderbeleid.nl, dossier Transgenderwet (intrekking wetsvoorstel zelf-identificatie, 2024).