Wachtlijsten wegwerken door de diagnose te schrappen: een gevaarlijke kortere route

Wat TNN beweert

Transgender Netwerk Nederland noemt de wachttijden in de transgenderzorg "onacceptabel" — tot drie jaar tot een eerste intake. De voorgestelde oplossing: de zorg herinrichten met "minder focus op de diagnostische fase door een psycholoog" en meer hormoonzorg bij de huisarts. Depathologisering staat daarbij voorop: transgender-zijn zou geen aandoening zijn die uitgebreide beoordeling vergt.

Waarom dat niet klopt

Lange wachtlijsten zijn een reîl probleem, maar de voorgestelde oplossing snijdt precies de waarborg weg die internationaal juist belangrijker is geworden. De Cass Review (2024) benadrukte het belang van een brede, zorgvuldige beoordeling, omdat een groot deel van de jongeren met genderdysforie ook andere problematiek heeft (autisme, trauma, angst, depressie) die eerst herkend moet worden. Het afschaffen of verkorten van de diagnostische fase vergroot het risico dat onderliggende oorzaken worden gemist en dat onomkeerbare behandeling te snel start.

De toename van de vraag heeft bovendien een opvallend patroon: een sterke cohortverschuiving naar jonge meisjes met een laat ontstaan van genderdysforie, vaak met bijkomende psychische problematiek. De wachtlijsten zijn deels een gevolg van die explosieve toename — niet alleen van te trage zorg. Juist daarom kozen Zweden, Finland en Engeland voor méér in plaats van minder psychologische beoordeling.

Wachttijden bestrijden is terecht. Maar dat doen door de beoordeling weg te halen en hormonen naar de huisarts te verschuiven, vervangt zorgvuldigheid door snelheid — tegen de internationale koers in. Zie ons dossier jeugdzorg.

Bronnen

• Transgender Netwerk Nederland, Standpunten zorg (over wachttijden en herinrichting zorgmodel, geraadpleegd 2026).
• Cass Review (NHS England, 2024) over het belang van brede diagnostiek en co-morbiditeit.
• Socialstyrelsen (Zweden, 2022) en PALKO (Finland, 2020) over de nadruk op psychologische beoordeling.