Atria · Sekseregistratie
De toolkit tegen sekseregistratie: "nee, tenzij" ondergraaft vrouwenstatistiek
Atria voert met Transgender Netwerk Nederland campagne om sekseregistratie terug te dringen onder het motto "registreer sekse? Nee, tenzij". Maar zonder consequente registratie van sekse verdwijnt de basis voor elke meting van vrouwenongelijkheid.
Naar aanleiding van het Atria-materiaal: Sekseregistratie.nl / Toolkit onnodige sekseregistratie (Atria & Transgender Netwerk Nederland).
Atria ontwikkelde samen met Transgender Netwerk Nederland de Toolkit onnodige sekseregistratie en de bijbehorende campagnesite sekseregistratie.nl. Het uitgangspunt staat er onomwonden: „Sekse registreren? Nee, tenzij je een goede reden hebt.” Organisaties worden aangespoord om de vraag naar man of vrouw zoveel mogelijk te schrappen, met handreikingen voor de nationale overheid, gemeenten en bedrijven.
De aangevoerde argumenten zijn drieledig. Privacy: „Het onnodige registreren van persoonskenmerken, waaronder sekse, is vanuit privacy-oogpunt onwenselijk.” Stereotypering: „Sekseregistratie draagt bij aan het in stand houden van stereotypen en gendernormen.” En identiteit: „Sekseregistratie is onprettig en onvrij voor mensen die zich niet volledig herkennen in de indeling man en vrouw.”
Waarom dit de vrouwenzaak ondermijnt
Hier wreekt zich een tegenstrijdigheid in het instituut zelf. Atria bestaat om de positie van vrouwen te meten en te verbeteren. Maar elke meting van die positie — loonkloof, deeltijdwerk, zorgtaken, geweld, gezondheid, vertegenwoordiging — vereist dat sekse consequent en betrouwbaar wordt geregistreerd. Wie sekse uit administraties haalt, maakt het onmogelijk vast te stellen of vrouwen worden achtergesteld. Een organisatie die ongelijkheid wil bestrijden zonder de relevante categorie te tellen, zaagt aan de tak waarop ze zit.
De drie argumenten verwarren bovendien drie zaken. Privacybescherming gaat over wie toegang heeft tot gegevens, niet over of de categorie sekse bestaat. Stereotypering is een gedragsprobleem, geen meetprobleem — je bestrijdt vooroordelen niet door de werkelijkheid niet meer te meten. En het ongemak van een kleine groep met de indeling man/vrouw is een reden voor zorgvuldige omgang, geen reden om sekse als statistische grootheid af te schaffen voor de helft van de bevolking. De noodzaak van seksecategorie in officiële statistiek staat uitgewerkt op statistiek en registratie.
Bronnen
- Sekseregistratie.nl, campagnesite van Atria (geraadpleegd 2026)
- Toolkit onnodige sekseregistratie, Atria & Transgender Netwerk Nederland, 2020
- Handreiking onnodige sekseregistratie voor de nationale overheid, Atria, 2020