Politieke bemoeienis met een 'medische' richtlijn: wat de WPATH-e-mail betekent voor beleidsmakers

Overheden en zorgverzekeraars in tientallen landen beroepen zich op de Standards of Care van WPATH (SOC-8) als de medisch-wetenschappelijke consensus over transgenderzorg, ook bij het vaststellen van leeftijdsgrenzen in eigen beleid. Een door journalist Benjamin Ryan (Hazard Ratio) gepubliceerde, ongeredigeerde e-mail van WPATH-voorzitter Walter Bouman aan de toenmalige Amerikaanse gezondheidsfunctionaris Rachel Levine roept de vraag op hoe zuiver medisch-wetenschappelijk die totstandkoming werkelijk was.

Van vakcommissie naar overheidsoverleg

Volgens Ryans reconstructie werden concrete leeftijdsondergrenzen voor hormoonbehandeling en operaties bij minderjarigen kort voor publicatie van SOC-8 in 2022 uit de conceptrichtlijn gehaald, na afstemming met Levine. De e-mail noemt betrokken artsen en WPATH-bestuurders bij naam. Voor beleidsmakers is dat relevant: een richtlijn die mede tot stand komt via politiek overleg met een overheidsfunctionaris is iets anders dan een richtlijn die volledig op basis van klinisch bewijs wordt vastgesteld.

Een eerdere ontkenning

Levine heeft eerder publiekelijk ontkend invloed te hebben uitgeoefend op de inhoud van de richtlijn. De nu gepubliceerde e-mail sluit aan bij eerdere documenten die naar buiten kwamen via een dagvaarding in een Amerikaanse rechtszaak over een wettelijke leeftijdsgrens in Alabama.

Betekenis voor Nederlands en Europees beleid

Ook in Nederlandse en Europese discussies over zorgvuldigheidseisen in de transgenderzorg wordt SOC-8 aangehaald als autoriteit. Deze casus is een aanleiding om, los van het inhoudelijke standpunt over de zorg zelf, kritischer te kijken naar de onafhankelijkheid van de totstandkoming van internationale richtlijnen voordat ze een-op-een in nationaal beleid worden overgenomen.